Πολιτιστικό Κέντρο Μπεζεστένι στη Λευκωσία — τι να δείτε και πώς να πάτε

Το Μπετεστέν βρίσκεται στην Παλιά Πόλη της Λευκωσίας, δίπλα στο Τέμενος Σελιμιγιέ και την αγορά Μπανταμπούλια. Είναι ένα από τα παλαιότερα ιστορικά κτίρια της Βόρειας Κύπρου: τα πρώιμα τμήματά του συνδέονται με τη βυζαντινή περίοδο, αργότερα το κτίριο ανακατασκευάστηκε κατά τον 12ο–16ο αιώνα και το 1573 προσαρμόστηκε σε στεγασμένη αγορά. Μετά την αποκατάσταση των ετών 2004–2009, το Μπετεστέν λειτουργεί ως πολιτιστικός χώρος. Τις καθημερινές, η πρόσβαση στο εσωτερικό μπορεί να είναι περιορισμένη, ενώ η επίσκεψη κατά τη διάρκεια εκδηλώσεων εξαρτάται από τη μορφή της εκδήλωσης και τα εισιτήρια.

• Το Μπετεστέν στη Βόρεια Κύπρο
• Ιστορία του Μπετεστέν στη Λευκωσία
• Η αρχιτεκτονική του συγκροτήματος
• Το Μπετεστέν σήμερα
• Πώς να πάτε
• Συχνές ερωτήσεις

Το Μπετεστέν στη Βόρεια Κύπρο

Το Μπετεστέν, ή Μπετεστάν, είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά κτίρια στη Λευκωσία. Βρίσκεται στη συνοικία Σελιμιγιέ ανάμεσα στο Τέμενος Σελιμιγιέ και την αγορά Μπανταμπούλια.

Το κύριο χαρακτηριστικό αυτού του μέρους είναι η πολυεπίπεδη ιστορία του. Σε διάφορα στάδια, το κτίριο χρησιμοποιήθηκε ως εκκλησία, επισκοπικός ναός, στεγασμένη αγορά, αποθήκη και πολιτιστικός χώρος. Ως εκ τούτου, το Μπετεστέν παρουσιάζει ενδιαφέρον όχι μόνο ως αρχιτεκτονικό αντικείμενο, αλλά και ως σπάνιο παράδειγμα του πώς ένα μόνο οικοδόμημα αντανακλά ταυτόχρονα αρκετές εποχές της Βόρειας Κύπρου.

Σήμερα είναι ένα πολιτιστικό κέντρο, το οποίο επισκέπτονται συχνότερα στο πλαίσιο μιας βόλτας στην Παλιά Πόλη. Συνήθως συνδυάζεται με την περιήγηση στα γειτονικά αξιοθέατα, επειδή όλα βρίσκονται σε μικρή απόσταση με τα πόδια.

Ιστορία του Μπετεστέν στη Λευκωσία

Βυζαντινή περίοδος

Η πρώιμη φάση της ιστορίας του Μπετεστέν επιβεβαιώνεται αρχαιολογικά: στο εσωτερικό του σημερινού κτιρίου σώζονται τμήματα βυζαντινής βασιλικής. Αυτά τα τμήματα χρονολογούνται περίπου στον 6ο αιώνα. Γι' αυτό το λόγο το Μπετεστέν θεωρείται ένα από τα αρχαιότερα σωζόμενα θρησκευτικά οικοδομήματα στο κέντρο της Λευκωσίας.

Περίοδος των Λουζινιανών

Αργότερα το κτίριο επεκτάθηκε και ανακατασκευάστηκε. Κατά τον 12ο–14ο αιώνα εμφανίστηκαν γοτθικά στοιχεία στην αρχιτεκτονική του, και το ίδιο το οικοδόμημα συνδέεται με τον ναό του Αγίου Νικολάου. Παράλληλα, η πρώιμη βυζαντινή βάση δεν εξαφανίστηκε, αλλά παρέμεινε μέρος της συνολικής κατασκευής.

Ενετική περίοδος

Την εποχή των Ενετών το Μπετεστέν χρησιμοποιήθηκε ως ορθόδοξος επισκοπικός ναός. Τότε δημιουργήθηκε η πιο εκφραστική βόρεια πρόσοψη, η οποία θεωρείται ακόμη και σήμερα μία από τις κύριες αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες του συγκροτήματος. Σε αυτήν σώζονται οικόσημα, διακοσμητικά πέτρινα γλυπτά και στοιχεία που συνδυάζουν το γοτθικό στυλ με την Αναγέννηση.

Οθωμανική περίοδος

Το 1573, λίγα χρόνια μετά την οθωμανική κατάκτηση του νησιού, το κτίριο προσαρμόστηκε σε μπετεστέν — μια στεγασμένη αγορά υφασμάτων. Αργότερα εδώ γινόταν εμπόριο και άλλων αγαθών, και μέχρι τον 18ο αιώνα το μέρος έγινε σημαντικό κέντρο του αστικού εμπορίου. Κατά τον 19ο–20ό αιώνα το κτίριο χρησιμοποιήθηκε τόσο ως αποθήκη αλεύρων όσο και ως βοηθητικός χώρος.

Βρετανική περίοδος και μεταγενέστερη χρήση

Μετά την αλλαγή της διοίκησης του νησιού συζητήθηκε η πιθανότητα επιστροφής της εκκλησιαστικής λειτουργίας στο κτίριο, αλλά αυτό το σχέδιο δεν υλοποιήθηκε. Όταν το 1932 άνοιξε η νέα αγορά Μπανταμπούλια, το Μπετεστέν έπαψε οριστικά να παίζει το ρόλο της αγοράς της πόλης και χρησιμοποιήθηκε κυρίως ως αποθήκη.

Η αρχιτεκτονική του συγκροτήματος

Το Μπετεστέν στη Λευκωσία διαφέρει αισθητά από τις τυπικές στεγασμένες αγορές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Στην όψη του συνδυάζονται βυζαντινά, γοτθικά, ενετικά και αναγεννησιακά στοιχεία. Αυτό ακριβώς καθιστά το κτίριο αρχιτεκτονικά ασυνήθιστο ακόμη και σε σύγκριση με άλλα μνημεία της Παλιάς Πόλης.

Στη βάση του σχεδίου βρίσκεται το σταυροειδές βυζαντινό σχήμα, αλλά ταυτόχρονα το κτίριο διαθέτει υψηλό κλίτος, χαρακτηριστικό της γοτθικής αρχιτεκτονικής. Το νότιο διπλό κλίτος θεωρείται κατάλοιπο παλαιότερου εκκλησιαστικού κτίσματος, ενώ το μεσαίο τμήμα είναι ένα από τα παλαιότερα μέρη του συγκροτήματος.

Πιο εκφραστική είναι η βόρεια πρόσοψη. Βλέπει προς την πλατεία Σελιμιγιέ και την είσοδο από την πλευρά του τεμένους. Εδώ μπορεί κανείς να δει μια πλούσια διακοσμημένη πύλη, οικόσημα και στις δύο πλευρές της εισόδου, διακοσμητικά γλυπτά, μορφές ζώων και γκαργκόιλ. Αυτό το τμήμα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον για όσους βλέπουν το Μπετεστέν ως αρχιτεκτονικό μνημείο και όχι μόνο ως ιστορική τοποθεσία.

Το Μπετεστέν σήμερα

Από τον Ιούνιο του 2004 έως το 2009 το κτίριο υποβλήθηκε σε μεγάλης κλίμακας αποκατάσταση με την υποστήριξη διεθνών και τοπικών φορέων. Τον Νοέμβριο του 2009 το Μπετεστέν άνοιξε ως πολιτιστικός χώρος. Το έργο αποκατάστασης έλαβε το βραβείο Europa Nostra, και το ίδιο το συγκρότημα άρχισε να χρησιμοποιείται για εκθέσεις, συναυλίες και άλλες δημόσιες εκδηλώσεις.

Σήμερα το Μπετεστέν λειτουργεί πρωτίστως ως χώρος εκδηλώσεων και όχι ως μουσείο με μόνιμη ελεύθερη είσοδο. Επομένως, στην πράξη είναι προτιμότερο να υπολογίζετε σε μια εξωτερική περιήγηση και να ενημερώνεστε για το πρόγραμμα αν θέλετε να μπείτε μέσα κατά τη διάρκεια μιας έκθεσης, μιας συναυλίας ή μιας ειδικής εκδήλωσης.

Μερικές φορές εδώ πραγματοποιούνται μουσικές παραστάσεις, πολιτιστικά προγράμματα και φεστιβάλ της πόλης. Λόγω της θέσης του στο κέντρο της Παλιάς Πόλης, το αξιοθέατο είναι βολικό να συμπεριληφθεί σε μια πεζή διαδρομή μαζί με τα γειτονικά αξιοθέατα.

Πώς να πάτε

Το Μπετεστέν βρίσκεται στο κέντρο της Λευκωσίας. Είναι βολικό να πάτε με λεωφορείο μέχρι τη στάση στην Πύλη της Κερύνειας, από όπου η απόσταση μέχρι το κτίριο με τα πόδια είναι λίγο λιγότερο από 1 χλμ. Από εκεί συνήθως μπορείτε να πάρετε και ταξί.

Για μετάβαση με αυτοκίνητο, μπορείτε να κατευθυνθείτε προς το πάρκινγκ δίπλα στην Παλιά Πόλη.

Εάν δεν έχετε αυτοκίνητο, μπορείτε να δείτε επιλογές ενοικίασης μέσω της Discover Cars ή απευθείας σε μία από τις εταιρείες ενοικίασης στη Βόρεια Κύπρο. Λεπτομέρειες για τις επιλογές και τη διαδικασία ενοικίασης συγκεντρώνονται στο άρθρο «Ενοικίαση αυτοκινήτου στη Βόρεια Κύπρο».

Κοντά στο Μπετεστέν είναι βολικό να επισκεφθείτε το Τέμενος Σελιμιγιέ, την αγορά Μπανταμπούλια, το παλιό χαμάμ και το Μπουγιούκ Χαν.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο κοστίζει η είσοδος στο Μπετεστέν

Τις καθημερινές ενδέχεται να μην υπάρχει μόνιμο ωράριο μουσείου, επομένως η πρόσβαση στο εσωτερικό εξαρτάται από την τρέχουσα χρήση του κτιρίου. Κατά τη διάρκεια συναυλιών, εκθέσεων και άλλων εκδηλώσεων, οι όροι επίσκεψης καθορίζονται από τους διοργανωτές. Σε ορισμένες εκδηλώσεις η είσοδος είναι δωρεάν, ενώ σε άλλες με εισιτήριο.

Μπορώ να μπω μέσα χωρίς εκδήλωση

Μερικές φορές η πρόσβαση στο εσωτερικό είναι περιορισμένη, καθώς το Μπετεστέν λειτουργεί ως χώρος πολιτιστικών εκδηλώσεων και όχι ως κλασικό μουσείο. Πριν την επίσκεψή σας, είναι προτιμότερο να ενημερωθείτε για το τρέχον πρόγραμμα.

Πόσο χρόνο να διαθέσω για την επίσκεψη

Για μια εξωτερική περιήγηση και μια σύντομη στάση συνήθως αρκούν 15–20 λεπτά. Εάν πρόκειται να παρακολουθήσετε μια έκθεση ή συναυλία, ο χρόνος εξαρτάται από το πρόγραμμα της εκδήλωσης.

Τι να δείτε εκεί κοντά

Πολύ κοντά βρίσκονται το Τέμενος Σελιμιγιέ, η αγορά Μπανταμπούλια, η Οικία των Λουζινιανών, το παλιό χαμάμ και το Μπουγιούκ Χαν. Είναι μια από τις πιο βολικές περιοχές της Λευκωσίας για μια πεζή διαδρομή στο ιστορικό κέντρο.

Είναι το Μπετεστέν κατάλληλο για μια αυτόνομη βόλτα στην Παλιά Πόλη

Ναι. Ακόμα κι αν δεν καταφέρετε να μπείτε μέσα, το Μπετεστέν αξίζει να συμπεριληφθεί στη διαδρομή λόγω της τοποθεσίας του, της αρχιτεκτονικής του και της γειτνίασης με τα κυριότερα ιστορικά αντικείμενα της Λευκωσίας.