Ρακί στη Βόρεια Κύπρο — «γάλα του λιονταριού», παραδόσεις και διαφορές από τη ρακί

Το ρακί είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ποτά στην Τουρκία και την Βόρεια Κύπρο. Οι ντόπιοι το αποκαλούν «γάλα του λιονταριού» και το θεωρούν όχι μόνο αλκοόλ, αλλά μέρος της κουλτούρας και των παραδόσεων. Αυτό το ποτό συνοδεύει γιορτές, φιλικά τραπεζώματα και φιλοσοφικές συζητήσεις κάτω από τον αστροφεγγισμένο κυπριακό ουρανό.

• Παραγωγή ρακί
• Πώς πίνουν ρακί
• Αντίστοιχα του ρακί
• Ρακί και ρακίγια — ποια η διαφορά
• Συχνές ερωτήσεις

Παραγωγή ρακί

Το ρακί παράγεται με διπλή απόσταξη κρασιού με προσθήκη γλυκάνισου. Ανάλογα με την περιοχή, χρησιμοποιούνται επίσης σύκα ή δαμάσκηνα ως πρώτη ύλη. Ωστόσο, το κλασικό τουρκικό ρακί είναι από σταφύλια. Για παράδειγμα, η ποικιλία Yeni Raki παρασκευάζεται από σταφίδες, ενώ το Tekirdağ Raki από φρέσκα σταφύλια.

Η πρώτη γραπτή αναφορά για το ποτό εμφανίζεται στον Οθωμανό ταξιδιώτη Evliya Çelebi το 1630. Περιέγραφε πώς σε διάφορα μέρη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας παρασκευαζόταν βότκα με γλυκάνισο και πώς το ποτό αυτό είχε ήδη γίνει μέρος της τοπικής κουλτούρας.

Ένα ενδιαφέρον γεγονός: μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα, το ρακί παρασκευαζόταν αποκλειστικά στο σπίτι. Η βιομηχανική παραγωγή ξεκίνησε μόλις τον 20ό αιώνα, όταν εμφανίστηκαν οι πρώτες αδειοδοτημένες αποστακτήριες στην Σμύρνη και την Κωνσταντινούπολη.

Η περιεκτικότητα σε αλκοόλ είναι 40–50%. Με την προσθήκη νερού, το ρακί θολώνει και γίνεται λευκό — γι' αυτό προέκυψε το παρατσούκλι «aslan sütü» («γάλα του λιονταριού»).

Πώς πίνουν ρακί

Το ρακί σερβίρεται κρύο σε στενά κυλινδρικά ποτήρια. Πίνεται αργά, με μικρές γουλιές, απολαμβάνοντας το άρωμα του γλυκάνισου. Παραδοσιακά αραιώνεται με νερό ή πάγο — έτσι αποκτά το χαρακτηριστικό γαλακτώδες λευκό χρώμα.

Το ρακί δεν είναι απλώς αλκοόλ, αλλά στοιχείο της τραπεζικής κουλτούρας. Σερβίρεται με κρύα ορεκτικά (μεζέ), ψάρι ή κρέας. Ένα τυπικό γεύμα με ρακί περιλαμβάνει:

• Μεζέ — ελιές, τυρί, λαχανικά, πατέ;
• Ψάρι στη σχάρα — για παράδειγμα τσιπούρα ή λαβράκι;
• Κεμπάπ — συνήθως αρνίσιο ή κοτόπουλο.

Οι ντόπιοι λένε: «Το ρακί πίνεται όχι για να μεθύσει κάποιος, αλλά για να σκέφτεται». Στο τραπέζι με αυτό το ποτό είναι συνήθης η συζήτηση, η ανταλλαγή σκέψεων για τη ζωή και η ακρόαση μουσικής. Μετά από κάθε ποτήρι συχνά πίνεται τουρκικό τσάι — βοηθά να μετριαστεί η επίδραση του αλκοόλ.

Αντίστοιχα του ρακί

Το ρακί έχει πολλούς «συγγενείς» σε διάφορες χώρες της Μεσογείου:

• Ούζο — ελληνικό ποτό με βάση τον γλυκάνισο;
• Παστίς — γαλλική παραλλαγή με βότανα της Προβηγκίας;
• Σαμπούκα — ιταλικό γλυκό λικέρ με γλυκάνισο και καφέ;
• Μαστίχα — βαλκανική παραλλαγή με ρητίνη μαστίχας;
• Αράκ — μεσανατολικό ανάλογο, πιθανώς ο «πρόγονος» του τουρκικού ρακί.

Όλα αυτά τα ποτά τα ενώνει ένα — το άρωμα γλυκάνισου και η παράδοση των αργών γευμάτων.

Ρακί και ρακίγια — ποια η διαφορά

Τα ονόματα είναι παρόμοια, αλλά τα ποτά διαφέρουν. Το τουρκικό ρακί είναι αποσταγμένο κρασί με προσθήκη γλυκάνισου. Η βαλκανική ρακίγια είναι μπράντι φρούτων, συνήθως από δαμάσκηνα, μήλα, αχλάδια, κυδώνια ή σύκα. Μπορεί να μην περιέχει γλυκάνισο, και η ισχύς και η γεύση ποικίλλουν.

Η κύρια διαφορά έγκειται στην τεχνολογία και το άρωμα: το τουρκικό ρακί μυρίζει γλυκάνισο και γίνεται γαλακτώδες λευκό όταν αραιώνεται με νερό, ενώ η ρακίγια είναι διαυγής και χωρίς μπαχαρικά. Στην Κύπρο μερικές φορές μπορεί να βρει κανείς και τα δύο ποτά, ειδικά σε περιοχές με βουλγαρικό και σερβικό πληθυσμό.

Συχνές ερωτήσεις για το αλκοόλ στη Βόρεια Κύπρο

Ποιοι άλλοι αποστάγματα σταφυλιού μπορούν να δοκιμαστούν;

Στο νησί δημοφιλές είναι το ποτό ζιβάνια — κυπριακό απόσταγμα σταφυλιού, ανάλογο της γκράπα ή τσάτσα. Παράγεται τόσο στο νότιο όσο και στο βόρειο τμήμα της Κύπρου. Πωλείται σε καταστήματα (π.χ. προϊόντα Loel) και επίσης υπάρχει η σπιτική ζιβάνια που παρασκευάζεται από αγρότες σε ορεινά χωριά.

Από τι παρασκευάζεται το ασυνήθιστο σπιτικό απόσταγμα στην Κύπρο;

Ένα από τα πιο πρωτότυπα ποτά θεωρείται απόσταγμα από χαρουπόδεντρο — προϊόν που χρησιμοποιείται επίσης για σιρόπια και γλυκά. Η συγκομιδή των χαρουπιών ρυθμίζεται νόμιμα. Περισσότερα στο άρθρο για το χαρούπι.

Πού βρίσκονται τα οινοποιεία στη Βόρεια Κύπρο;

Παρά τις μουσουλμανικές παραδόσεις, στο βόρειο τμήμα του νησιού λειτουργούν αρκετά οινοποιεία — Etel Winery και Elfie’s Winery. Και τα δύο μπορούν να επισκεφθούν με ξενάγηση και γευσιγνωσία. Λεπτομέρειες στο άρθρο «Οινοποιεία Βόρειας Κύπρου».

Ακολουθήστε το Instagram και το κανάλι Telegram — εκεί μιλάμε για τις παραδόσεις, τα ποτά και την κουζίνα της Βόρειας Κύπρου.