Αύξηση τιμών και εξάρτηση από εισαγωγές: Ποιους κινδύνους εγκυμονεί για την Κύπρο το νέο κύμα αστάθειας

Υπό το πρίσμα των αυξανόμενων εντάσεων στη Μέση Ανατολή και του πολέμου γύρω από το Ιράν, εντείνεται στην Κύπρο η συζήτηση για τους πιθανούς κινδύνους στην οικονομία του νησιού. Πρωτίστως, πρόκειται για τις προμήθειες τροφίμων και βιομηχανικών αγαθών, τα οποία η Κύπρος λαμβάνει σε μεγάλο βαθμό από το εξωτερικό.

Τα πρώτα σημάδια πίεσης στην αγορά εμφανίζονται ήδη — κυρίως στον τομέα των καυσίμων.

Ακριβαίνουν τα καύσιμα: Ο αντίκτυπος της παγκόσμιας αστάθειας

Σύμφωνα με τις αρχές, από τις 27 Φεβρουαρίου παρατηρείται αισθητή αύξηση στις τιμές των πετρελαιοειδών στο νησί:

• η βενζίνη 95 ακρίβυνε κατά μέσο όρο 6,5 σεντ,
• το πετρέλαιο κίνησης — κατά περίπου 10 σεντ,
• το πετρέλαιο θέρμανσης — κατά 8,5–9 σεντ.

Η άνοδος ξεκίνησε από το επίπεδο των διυλιστηρίων και μετακυλίεται σταδιακά στα πρατήρια καυσίμων. Παρά ταύτα, η Κύπρος παραμένει προς το παρόν μία από τις χώρες της Ευρώπης με σχετικά χαμηλές τιμές καυσίμων.

Ο Διευθυντής της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή, Κωνσταντίνος Καραγιώργης, δήλωσε ότι η υπηρεσία παρακολουθεί στενά την κατάσταση. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι τιμές αναλύονται με ειδική φόρμουλα παρακολούθησης και οι αρχές είναι έτοιμες να παρέμβουν εάν εντοπιστεί αισχροκέρδεια ή αδικαιολόγητη αύξηση του κόστους.

Πιθανή αλυσιδωτή επίδραση στα αγαθά

Για την οικονομία του νησιού, η αύξηση του κόστους των καυσίμων έχει ιδιαίτερη σημασία. Η Κύπρος είναι ένα νησιωτικό κράτος που εξαρτάται από τις θαλάσσιες μεταφορές και τις εισαγωγές, επομένως οποιαδήποτε αύξηση στα καύσιμα αυξάνει αυτόματα το κόστος:

• μεταφοράς τροφίμων
• παράδοσης βιομηχανικών αγαθών
• εσωτερικής εφοδιαστικής (logistics)

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια μέτρια άνοδος των τιμών του πετρελαίου μπορεί με τον καιρό να οδηγήσει σε αυξήσεις σε ένα ευρύ φάσμα αγαθών — από τρόφιμα έως οικιακές συσκευές.

Γι' αυτόν τον λόγο οι οικονομολόγοι παρακολουθούν στενά την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Οποιαδήποτε κλιμάκωση στην περιοχή μπορεί να επηρεάσει το κόστος των ενεργειακών πόρων και τις θαλάσσιες μεταφορές.

Τρόφιμα: Χωρίς διακοπές προς το παρόν

Παρά τις ανησυχίες, οι αρχές υπογραμμίζουν ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει έλλειψη τροφίμων στην Κύπρο.

Σύμφωνα με τον κ. Καραγιώργη:

• οι προμήθειες προϊόντων συνεχίζονται κανονικά,
• οι τοπικοί προμηθευτές εργάζονται χωρίς διακοπές,
• οι πρόσφατες προσωρινές ελλείψεις προκλήθηκαν από ψυχολογικούς παράγοντες και την αποθεματοποίηση αγαθών από τον πληθυσμό.

Τώρα η κατάσταση στην αγορά έχει σταθεροποιηθεί. Ωστόσο, ορισμένες κατηγορίες προϊόντων ενδέχεται παρ' όλα αυτά να ακριβύνουν. Συγκεκριμένα, πίεση στις τιμές παρατηρείται στον τομέα του κρέατος. Αυτό σχετίζεται με την εξάπλωση του αφθώδους πυρετού, που επηρεάζει την αγορά βοείου κρέατος και μπορεί να αναγκάσει τους καταναλωτές να στραφούν σε πιο προσιτές εναλλακτικές, όπως το κοτόπουλο.

Ηλεκτρική ενέργεια και πιθανή ρύθμιση τιμών

Εκτός από τα καύσιμα και τα τρόφιμα, συζητείται η πιθανότητα αύξησης του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς το ενεργειακό σύστημα της Κύπρου εξαρτάται επίσης από τα εισαγόμενα καύσιμα.

Ταυτόχρονα, η νομοθεσία της χώρας προβλέπει μηχανισμό επιβολής ανώτατων τιμών σε βασικά αγαθά, παρόμοιο με αυτόν που εφαρμόστηκε στην Ελλάδα. Ωστόσο, σύμφωνα με εκπροσώπους της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή, προς το παρόν δεν υπάρχει ανάγκη για τέτοια παρέμβαση. Ο κύριος λόος είναι ο υψηλός ανταγωνισμός στην αγορά και οι διακυμάνσεις των τιμών που παραμένουν σε αποδεκτά επίπεδα.

Ο πόλεμος στο Ιράν ως παράγοντας κινδύνου

Αν και δεν υπάρχει άμεση έλλειψη αγαθών λόγω του πολέμου γύρω από το Ιράν αυτή τη στιγμή στην Κύπρο, η έμμεση επίδραση της σύγκρουσης γίνεται ήδη αισθητή μέσω της ενεργειακής αγοράς και της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Οποιαδήποτε περαιτέρω επιδείνωση μπορεί να οδηγήσει σε:

1. άνοδο των τιμών πετρελαίου και καυσίμων
2. αύξηση του κόστους των θαλάσσιων μεταφορών
3. άνοδο της τιμής των εισαγόμενων αγαθών

Για μια χώρα όπου μεγάλο μέρος των τροφίμων και των βιομηχανικών προϊόντων προέρχεται από το εξωτερικό, αυτοί οι παράγοντες μπορεί σταδιακά να επηρεάσουν τις τιμές για τους καταναλωτές. Ως εκ τούτου, οι αρχές συνεχίζουν να παρακολουθούν στενά την κατάσταση, προσπαθώντας να αποτρέψουν την αισχροκέρδεια και να ελαχιστοποιήσουν τις συνέπειες της παγκόσμιας αστάθειας για την κυπριακή αγορά.