Rakı na Północnym Cyprze — „mleko lwa”, tradycje i różnice w stosunku do rakii

Rakı jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych napojów w Turcji i na Północnym Cyprze. Miejscowi nazywają go „lwim mlekiem” i uważają go nie tylko za alkohol, ale za część kultury i tradycji. Napój ten towarzyszy świętom, spotkaniom towarzyskim i filozoficznym rozmowom pod gwiaździstym niebem Cypru.

• Produkcja rakı
• Jak pić rakı
• Odpowiedniki rakı
• Rakı i rakija — jaka jest różnica
• Często zadawane pytania

Produkcja rakı

Rakı wytwarza się poprzez podwójną destylację spirytusu winnego z dodatkiem anyżu. W zależności od regionu jako surowiec wykorzystuje się także figi lub śliwki. Klasyczny turecki rakı jest jednak winogronowy. Na przykład odmianę Yeni Raki wytwarza się z rodzynek, a Tekirdağ Raki ze świeżych winogron.

Pierwsza pisemna wzmianka o napoju pojawia się u osmańskiego podróżnika Evliya Çelebi w 1630 roku. Opisywał on, jak w różnych częściach Imperium Osmańskiego wytwarzano wódkę anyżową i jak napój ten już wtedy stał się częścią lokalnej kultury.

Ciekawostka: do końca XIX wieku rakı produkowano wyłącznie w domu. Produkcja przemysłowa rozpoczęła się dopiero w XX wieku, kiedy powstały pierwsze licencjonowane destylarnie w Izmirze i Stambule.

Moc napoju wynosi 40–50%. Po dodaniu wody rakı mętnieje i staje się biały — stąd pochodzi przydomek „aslan sütü” („lwim mlekiem”).

Jak pić rakı

Rakı podaje się schłodzone w wąskich szklankach cylindrycznych. Pije się powoli, małymi łykami, ciesząc się aromatem anyżu. Tradycyjnie rozcieńcza się je wodą lub lodem — wtedy napój nabiera charakterystycznego mlecznobiałego odcienia.

Rakı to nie tylko alkohol, lecz także element kultury stołowej. Podaje się go do zimnych przekąsek (meze), ryb lub mięsa. Typowy zestaw do posiłku z rakı obejmuje:

• Meze — oliwki, sery, warzywa, pasztety;
• Ryby z grilla — np. dorada lub okoń morski;
• Kebab — najczęściej jagnięcy lub z kurczaka.

Miejscowi mówią: „Rakı pije się nie po to, by się upić, lecz by myśleć.” Przy stole z tym napojem zwyczajowo rozmawia się, dyskutuje o życiu i słucha muzyki. Po każdym kieliszku często pije się turecką herbatę — pomaga złagodzić działanie alkoholu.

Odpowiedniki rakı

Rakı ma wielu „krewnych” w różnych krajach basenu Morza Śródziemnego:

• Ouzo — grecki napój na bazie anyżu;
• Pastis — francuska wersja z ziołami prowansalskimi;
• Sambuca — włoski słodki likier z anyżem i kawą;
• Mastika — bałkańska wariacja z dodatkiem żywicy mastykowej;
• Arak — bliskowschodni odpowiednik, prawdopodobny „przodek” tureckiego rakı.

Wszystkie te napoje łączy jedno — aromat anyżu i tradycja spokojnych uczt.

Rakı i rakija — jaka jest różnica

Nazwy są podobne, ale napoje różne. Turecki rakı to destylowany spirytus winny z dodatkiem anyżu. Bałkańska rakija to brandy owocowa, najczęściej z śliwek, jabłek, gruszek, pigwy lub fig. Może nie zawierać anyżu, a moc i smak znacznie się różnią.

Główna różnica leży w technologii i aromacie: turecki rakı pachnie anyżem i staje się mlecznobiały po rozcieńczeniu wodą, natomiast rakija jest przezroczysta i nie zawiera przypraw. Na Cyprze czasami można spotkać oba napoje, szczególnie w regionach zamieszkanych przez Bułgarów i Serbów.

Często zadawane pytania o alkohol na Północnym Cyprze

Jakie inne destylaty winogronowe można spróbować?

Na wyspie popularny jest napój zivaniya — cypryjski destylat winogronowy, odpowiednik grappy i czaczy. Wytwarzany jest zarówno w południowej, jak i północnej części Cypru. Sprzedawany w sklepach (np. produkty Loel), a także dostępna jest domowa zivaniya, przygotowywana przez rolników w górskich wioskach.

Z czego robi się nietypowy destylat na Cyprze?

Jednym z najbardziej oryginalnych napojów jest destylat z chleba świętojańskiego — produktu używanego także do przygotowania syropów i deserów. Zbiór strąków chleba świętojańskiego regulowany jest prawnie. Szczegóły w artykule o karobie.

Gdzie znajdują się winnice na Północnym Cyprze?

Pomimo tradycji muzułmańskich, w północnej części wyspy działają winnice — Etel Winery i Elfie’s Winery. Obie można odwiedzić w ramach wycieczki z degustacją. Szczegóły w artykule „Winnice Północnego Cypru”.

Obserwuj nasz Instagram i kanał Telegram — tam opowiadamy o tradycjach, napojach i kuchni Północnego Cypru.