Kryzys cypryjski jako sygnał dla Europy: czy wyspa może stać się katalizatorem armii europejskiej?

Atak drona na brytyjską bazę lotniczą Akrotiri stał się sygnałem ostrzegawczym nie tylko dla Cypru, ale i dla całej Europy. Uderzenie w obiekt Wielkiej Brytanii na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej pokazało, jak bardzo narażona na nowe zagrożenia – przede wszystkim ataki bezzałogowców – pozostaje południowa flanka europejskiego bezpieczeństwa.

Incydent ten okazał się jednak ważny nie tylko jako epizod militarny. Stał się swoistym testem warunków skrajnych dla Europy: czy kraje europejskie są w stanie szybko się zjednoczyć, aby chronić jedno z państw wspólnoty.

Szybka reakcja sojuszników

Reakcja europejskich partnerów była znacznie szybsza niż w przypadku wielu poprzednich kryzysów. Kilka państw skierowało na Cypr siły wojskowe:

Grecja przebazowała na wyspę myśliwce F-16 Fighting Falcon oraz dwie fregaty wojenne. W rzeczywistości Ateny zaczęły tworzyć tymczasową tarczę powietrzno-morską wokół wyspy. Dodatkowym politycznym sygnałem wsparcia była wizyta na Cyprze ministra spraw zagranicznych Grecji.

Francja wzmocniła swoją obecność fregatą FS Languedoc oraz grupą lotniskowcową pod dowództwem lotniskowca Charles de Gaulle.

Hiszpania wysłała jedną z najnowocześniejszych fregat swojej floty – Cristóbal Colón (F105), wyposażoną w system obrony powietrznej Aegis.

Włochy również skierowały okręty w celu wzmocnienia międzynarodowego ugrupowania morskiego we wschodniej części Morza Śródziemnego.

Szczególną rolę odegrała Wielka Brytania, której bazy na Cyprze są kluczowym elementem infrastruktury wojskowej regionu. Londyn wysłał niszczyciel HMS Dragon, wyposażony w system obrony powietrznej Sea Viper, a także śmigłowce AgustaWestland AW159 Wildcat, zdolne do wykrywania dronów.

Sytuacja na wyspie stała się na tyle poważna, że Cypr odwiedził brytyjski minister obrony John Healey. W wyniku wizyty ogłoszono dodatkowe wzmocnienie obrony wyspy.

Strona brytyjska podkreśliła konieczność stworzenia wielopoziomowego systemu ochrony, który powinien obejmować naziemne zestawy przeciwlotnicze, systemy okrętowe oraz lotnictwo.

Takie podejście staje się dziś kluczowe, ponieważ głównym zagrożeniem stają się masowe ataki tanich dronów.

Jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla Cypru pozostają drony kamikadze typu Shahed-136.

Takie urządzenia są stosunkowo tanie, mogą być wystrzeliwane w dziesiątkach i są w stanie przeciążyć systemy obrony powietrznej. To właśnie te technologie są dziś aktywnie wykorzystywane w nowoczesnych konfliktach.

Geografia również czyni Cypr szczególnie narażonym. Wyspa położona jest w sąsiedztwie regionów o podwyższonym napięciu – blisko Libanu i Syrii. Ponadto zagrożenie stanowią siły powiązane z Iranem, w tym organizacja Hezbollah.

Kryzys ujawnił również inny problem – niewystarczające przygotowanie obrony cywilnej na Cyprze.

Na wyspie brakuje wyposażonych schronów, system ostrzegania ludności dopiero jest wdrażany, a regulaminy schronów często nie przewidują nawet możliwości ukrycia się ze zwierzętami domowymi.

Dla porównania: w Szwajcarii schrony są obowiązkowym elementem budownictwa mieszkaniowego, a w Izraelu pokoje ochronne są wbudowane w niemal wszystkie nowe domy.

Szybka reakcja krajów europejskich pokazała, że solidarność polityczna w Europie istnieje. Jednak jednocześnie kryzys ujawnił poważny problem: pomoc została zorganizowana w formacie doraźnej koalicji, a nie poprzez jednolity europejski system obronny.

Właśnie dlatego wydarzenia wokół Cypru na nowo ożywiły dyskusję o konieczności ściślejszej integracji obronnej w Europie – od stworzenia wspólnego systemu obrony antydronowej po sformowanie europejskich sił szybkiego reagowania.

Jest jeszcze jeden ważny wniosek. Pełnowartościowy europejski system obronny trudno sobie wyobrazić bez udziału Wielkiej Brytanii.

Londyn pozostaje jedną z najsilniejszych potęg militarnych kontynentu – z potężną flotą, rozwiniętym przemysłem obronnym i globalnymi możliwościami.

Nieprzypadkowo w Londynie coraz częściej słychać dyskusje o przyszłości relacji z Europą.

Kryzys cypryjski pokazał, że Europa jest już zdolna do wspólnego działania w warunkach zagrożenia. Ale jednocześnie wyraźnie zademonstrował, że istniejąca architektura bezpieczeństwa pozostaje fragmentaryczna.

Właśnie dlatego wydarzenia wokół Cypru mogą stać się nie tylko epizodem regionalnego napięcia, ale ważnym impulsem do sformowania nowego europejskiego systemu bezpieczeństwa – być może nawet do stworzenia przyszłej armii europejskiej.

Autor: Walerij Ljaszenko (były dyplomata)