W rejonie Hala Sultan Tekke odkryto grobowce z XIV wieku p.n.e. z unikalnymi znaleziskami ze wszystkich zakątków Morza Śródziemnego

Wykopaliska archeologiczne w 2025 roku w rejonie Dromolaksia-Vizakia (Hala Sultan Tekke) doprowadziły do odkrycia dwóch grobowców komorowych z późnej epoki brązu, datowanych na XIV wiek p.n.e. Prace prowadzone były pod kierunkiem profesora Petera M. Fischera z Uniwersytetu w Göteborgu (Szwecja) przy współpracy z Departamentem Starożytności Cypru.

Według archeologów starożytne centrum miejskie Hala Sultan Tekke zajmowało co najmniej 25 hektarów i zostało założone około 1650 r. p.n.e. Miasto rozwijało się przez niemal pięć wieków i zostało zniszczone i opuszczone około 1150 r. p.n.e. — pod koniec późnej epoki brązu.

Co odkryli archeolodzy:

Wykopaliska 2025 roku koncentrowały się w tzw. strefie A, gdzie wcześniejsze badania geofizyczne wskazały na obecność podziemnych struktur. Oprócz starożytnej studni, opuszczonej z powodu wysokiej zasolenia wód gruntowych, ujawniono dwa grobowce komorowe z kopułami zawalonymi w starożytności. To zawalenie „zabezpieczyło” kompleksy grobowe, pozwalając zachować kluczowe konteksty archeologiczne.

Pomimo częściowych uszkodzeń, grobowce dostarczyły bogatego materiału do badań rytuałów pogrzebowych i struktury społecznej ludności późnej epoki brązu.

Znaleziska z różnych części świata:

W grobowcach znaleziono liczne przedmioty: wysokiej jakości lokalną ceramikę, biżuterię, narzędzia i przedmioty codziennego użytku. Szczególne zainteresowanie naukowców wzbudziły importowane artefakty, potwierdzające udział Hala Sultan Tekke w rozległych międzynarodowych sieciach handlowych:

• elitarna ceramika z Grecji kontynentalnej (Berbati, Tiryns), Krety i wysp Egejskich;
• wyroby z alabastru i kości słoniowej z Egiptu;
• lazuryt z Afganistanu, karneol z Indii oraz bursztyn z regionu Morza Bałtyckiego;
• ceramika nuragiczna z Sardynii, związana z handlem cypryjskimi sztabkami miedzi w kształcie byczej skóry.

Naukowcy podkreślają, że bogactwo miasta opierało się na wydobyciu i przetwórstwie miedzi z masywu górskiego Troodos. Znalezione żużle, piece i tygielki potwierdzają aktywną działalność metalurgiczną w mieście. Poprzez dobrze chroniony port Hala Sultan Tekke cypryjska miedź była eksportowana po całym basenie Morza Śródziemnego, czyniąc miasto kluczowym węzłem handlowym epoki.

Grobowce były używane przez wiele pokoleń — ponad sto lat — co pozwoliło ukształtować wyraźną stratygrafię. Nadchodzące badania, w tym analiza starożytnego DNA, pomogą lepiej zrozumieć więzi rodzinne, stan zdrowia i styl życia mieszkańców miasta. Już teraz wiadomo, że w grobach znajdują się ludzie w każdym wieku — od niemowląt po dorosłych, którzy rzadko dożywali 40 lat, co odpowiada realiom tamtych czasów.

Zdaniem Departamentu Starożytności nowe odkrycia potwierdzają status Hala Sultan Tekke jako jednego z najważniejszych centrów ekonomicznych i kulturalnych późnej epoki brązu i rzucają światło na rolę Cypru w handlu starożytnego basenu Morza Śródziemnego.