Zivania — tradycyjny mocny alkohol cypryjski
Jeśli lubisz wino, to z pewnością słyszałeś o legendarnej Commandarii. Jeśli nie — polecamy osobno przeczytać o historii tego trunku tutaj. Wśród mocnych alkoholi na Cyprze nie mniej ważne miejsce zajmuje zivania — tradycyjny destylat winogronowy o wielowiekowej historii.
Czym jest zivania
Zivania to tradycyjny mocny napój alkoholowy z Cypru, wytwarzany metodą destylacji wytłoków winogronowych pozostałych po produkcji wina. Wytłoki miesza się z wytrawnym winem, a następnie destyluje.
Napój posiada ochronę geograficzną: nazwą „zivania” może być określany wyłącznie alkohol wyprodukowany na Cyprze, nawet jeśli podobna technologia jest stosowana poza wyspą.
Główne rodzaje zivanii:
- przezroczysta — klasyczna, bez dodatków
- czerwona lub różowawa — z dodatkiem przypraw, najczęściej cynamonu
- złota — leżakowana w beczkach, zazwyczaj dębowych
Historia zivanii
Zivania często porównywana jest do włoskiej grappy — i nie bez powodu. W istocie jest to ten sam typ destylatu winogronowego. Uważa się, że technologię destylacji przekazali Cypryjczykom Włosi w czasach Republiki Weneckiej.
Produkcja zivanii na Cyprze rozpoczęła się pod koniec XIV wieku i była kontynuowana nawet w okresach panowania osmańskiego i brytyjskiego.
- Ciekawostka: w 1949 roku władze brytyjskie zakazały produkcji zivanii, promując własny alkohol. W rezultacie napój był wytwarzany nielegalnie aż do dekolonizacji wyspy.
Moc zivanii
Pod względem mocy zivania przewyższa nawet tradycyjną wódkę. W oficjalnej sprzedaży napój ma zawartość alkoholu około 45 stopni, ponieważ jest ona sztucznie ograniczana na etapie produkcji.
W produkcji domowej moc może sięgać nawet 70 stopni.
- Ciekawostka: w klasztorze Kikkos mnisi produkują zivanię o mocy około 50 stopni.
Jak pije się zivanię
Zivanię podaje się schłodzoną, w czystej postaci. Tradycyjne przekąski to migdały, orzechy włoskie, loukoumi, soutzouko, a także mięsne specjały: louza lub cypryjska kiełbasa. Napój często serwowany jest jako aperitif do tradycyjnego meze.
Poza zastosowaniem kulinarnym zivania była wykorzystywana również w życiu codziennym: do odkażania ran, nacierań, leczenia przeziębień i bólu zębów, a także jako rozgrzewający napój w chłodnych miesiącach zimowych, zwłaszcza w wioskach gór Troodos.
Najczęstsze pytania o zivanię
Gdzie stawia się akcent w słowie „zivania”?
Akcent pada na drugą literę „i”. Słowo pochodzi od greckiego „zivan”, oznaczającego wytłoki winogronowe. Nie jest to odmiana winogron, jak często się uważa, lecz miazga.
Z jakich winogron produkuje się zivanię?
Tradycyjne odmiany to xynisteri i mavro; dopuszcza się ich mieszanie. Jeśli używane są inne winogrona, jest to zaznaczone w nazwie, np. „Zivania Sauvignon”.
Kto produkuje zivanię?
Wśród dużych producentów znajdują się KEO, LOEL Tsiakkas, SODAP oraz ETKO. Zivania jest także tradycyjnie destylowana w wioskach, szczególnie w górach Troodos. Nawet klasztor Kikkos posiada własną produkcję.
Obserwuj nasz Instagram oraz Telegram — i dowiedz się wszystkiego o tradycyjnych napojach i kuchni Cypru!
Autor
Jestem osobą, która nie boi się zmieniać życia, gdy serce podpowiada, że przed nami coś większego. Pochodzę z Białorusi. Przeszłam drogę od wykształcenia pedagogicznego i ekonomicznego do sektora finansowego oraz wieloletniej pracy w logistyce — świecie, w którym wszystko się…