Kuzey Kıbrıs’ta hangi mantarlar toplanır
Kuzey Kıbrıs’ta mantarlar genellikle ilk yağmurlardan sonra sonbaharda toplanmaya başlar, dahallar ise ilkbaharda (genellikle Nisan ayında, yaklaşık üç hafta boyunca) görülür. En sık rastlanan mantarlar sütlü mantar ve yağ mantarıdır, daha nadiren ise Porçini; ayrıca kuru süt mantarı (beyaz Russula), dahal, istiridye mantarı ve bazen de trüf mantarı (genellikle Kasım–Aralık) toplanır. Mantara %100 emin değilseniz onu almak daha iyidir ve toplama sırasında yılanlarla karşılaşma riskini göz önünde bulundurmak önemlidir.
Mantar Toplama Kuralları
Ayrıntılı rehberi ayrı bir makalede hazırladık.
Kuzey Kıbrıs’ta Yenilebilir Mantarlar
Yağ Mantarı
Kuzey Kıbrıs’ta yaygın yağ mantarı türü Suillus granulatus’tur: genellikle çam ve sedir gibi iğne yapraklı ağaçların altında gruplar halinde yetişir. Şapka konveks veya düz, çoğu zaman yapışkan ve kaygan dokulu olup, rengi sarı-kahverengiden kırmızımsı kahverengiye kadar değişir. Hymenofor (şapkanın altındaki bölüm) tübülerdir. Mantarın eti beyaz veya sarımsı olup, kesildiğinde genellikle renk değiştirmez.
Saffron Mantarları (Süt Mantarı)
Yerel halk arasında en popüler mantarlardan biridir. Çam ormanlarında, çim ve yosunlu alanlarda gruplar halinde bulunur. Şapka parlak turuncu ve ortasında çukur vardır; yaşlandıkça daha huni şeklini alır. Hymenofor lamellidir. Eti sarı-turuncu ve serttir; taze kesildiğinde sütü yeşile dönebilir. Bazen bu mantarlar pembe süt mantarıyla karıştırılır; pembe süt mantarının sütü beyaz ve şapkası yoğun tüylüdür.
Porçini
Porçini, Boletus cinsine aittir ve en değerli yenilebilir mantarlardan biri olarak kabul edilir. İsmi, eti kesildiğinde genellikle renk değiştirmemesinden gelir. Avrupa’da sık görülür, ancak Kuzey Kıbrıs’ta daha nadirdir – genellikle dağlarda ve meşe korularında bulunur.
Kuru Süt Mantarı
Ayrıca beyaz Russula olarak da bilinir. İsminin aksine, süt mantarına değil Russula türüne aittir. Kuzey Kıbrıs’ta popüler bir mantar olup, saffron mantarlarıyla aynı yerlerde görülür, ancak biraz daha önce çıkar.
Dahaıl (Morchella)
Alışılmadık ama akılda kalıcı şekle sahip bir mantardır. İşlenmemiş topraklarda, yangın sonrası açık alanlarda veya yanmış bölgelerde görülür. Tüketmeden önce genellikle 10–15 dakika haşlandığı için koşullu olarak yenilebilir sayılır.
İstiridye Mantarı
Kuzey Kıbrıs’ta popüler bir mantardır ve yerel halk tarafından sıklıkla tüketilir. İlkbaharda funda çalılıklarında çıkar, çünkü bu çalıların köklerinde yetişebilir.
Trüf Mantarı
Trüf mantarı da adada bulunur, ancak bulmak zordur: toprağın altında veya yaprak örtüsünün altında yetişir. Genellikle Kasım–Aralık aylarında özel eğitimli köpeklerle aranır.
Sözlük
- Yenilebilir mantarlar — standart mutfak işlemi uygulandıktan sonra tüketilebilen mantarlar.
- Koşullu yenilebilir mantarlar — yalnızca doğru ön işlem (ör. haşlama) sonrası yenebilen mantarlar; zehirlenme riskini azaltmak için gereklidir.
- Hymenofor — şapkanın altındaki spor üreten tabaka; tübüler (yağ mantarında) veya lamelli (saffron mantarında) olabilir.
- Süt — bazı mantarlarda (örn. saffron mantarı) kesildiğinde çıkan sıvı; rengi benzer türleri ayırt etmeye yardımcı olur.
- Mantar ikizleri — görünüş olarak benzer türler; bunlar arasında yenmeyen veya zehirli türler olabilir; şüphe varsa toplama durdurulmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kuzey Kıbrıs’ta mantar sezonu ne zaman başlar?
Ana sezon genellikle ilk yağmurlardan sonra sonbaharda başlar. Dahaıllar ilkbaharda – genellikle Nisan ayında, yaklaşık üç hafta boyunca görülür.
Kuzey Kıbrıs’ta en çok hangi mantarlar toplanır?
En sık saffron mantarı ve yağ mantarı toplanır. Ayrıca porçini, kuru süt mantarı (beyaz Russula), dahaıl, istiridye mantarı ve bazen trüf mantarı da bulunur.
Adada toplam kaç mantar türü vardır?
Uzmanlar binin üzerinde tür olduğunu belirtir, ancak sıradan bir kişi bunların hepsini tanımlayamaz veya sınıflandıramaz.
Kuzey Kıbrıs’ta zehirli mantarlar var mı?
Evet, zehirli türler ve bilinen yenilebilir mantarların tehlikeli “ikizleri” vardır. En ufak şüphede toplama bırakılmalıdır; temel uyarılar ve olası risk örnekleri Kuzey Kıbrıs’ta Mantar Toplama Kuralları materyalinde belirtilmiştir.
Mantar toplamak için izin gerekiyor mu?
Günlük pratikte toplama genellikle amatör olarak kabul edilir, ancak özel arazi veya koruma alanları gibi durumlarda yerinde erişim kurallarını kontrol etmek önemlidir.
Kuzey Kıbrıs’ta mantar toplamamak gereken yerler nereler?
Yer kirli görünüyorsa (yol kenarları, çöplükler, atık alanları), orada mantar toplamak en iyisi değildir. Ayrıca yerel faunayı dikkate alın: mantar sezonunda doğada yılanlarla karşılaşma ihtimali vardır.
Kuzey Kıbrıs’taki yaşamla ilgili faydalı ve ilginç bilgiler öğrenmek için Telegram kanalımıza abone olun.
Yazar
Ben, kalbim önümde daha büyük bir şey olduğunu söylediğinde hayatımı değiştirmekten korkmayan bir insanım. Beyaz Rusya doğumluyum. Pedagojik ve iktisadi eğitimden finans sektörüne ve lojistikte yıllarca süren çalışmaya uzanan bir yol kat ettim — her şeyin hareket ettiği,…