AB, satılmayan kıyafetlerin imha edilmesini yasaklayacak: Piyasada büyük değişiklikler bekleniyor

Avrupa Komisyonu tarafından kabul edilen yeni yönetmelik, Kıbrıs dahil tüm AB ülkelerinde giyim ve ayakkabı pazarına geniş kapsamlı değişiklikler getirecek.

Belge, atıkları azaltmak ve tekstil sektörünün ekolojik ayak izini düşürmek amacıyla satılmayan giysi, aksesuar ve ayakkabıların imha edilmesini yasaklamayı amaçlıyor. Tedbirin çevreci odağına rağmen, uygulanması hem işletmeler hem de tüketiciler için gözle görülür değişikliklere yol açacaktır.

Artık şirketler, satılmayan ürünleri "kolaylık gerekçesiyle" imha edemeyecekler. Buna yalnızca güvenlik nedenleri veya ürünün ciddi şekilde hasar görmesi gibi kesin olarak belirlenmiş durumlarda ve ulusal makamların denetimi altında izin verilecek.

Yönetmelik ayrıca şirketleri, atık olarak kayıttan düşülen satılmamış ürün miktarına ilişkin verileri yayınlamakla yükümlü kılıyor. Standartlaştırılmış raporlama Şubat 2027'den itibaren yürürlüğe girecek.

Satılmayan ürünlerin imha yasağı:

• büyük şirketler için 19 Temmuz 2026'dan itibaren geçerli olacak;
• orta ölçekli işletmeler için — 2030'dan itibaren başlayacak.

Şu alanların rolünün artması bekleniyor:

• outlet mağazaları,
• indirim merkezleri,
• ikinci el satış platformları,
• yeniden kullanım programları ve hayır amaçlı bağışlar.

Kıbrıslı şirketler için bu, stok ve iade yönetim sistemlerinin gözden geçirilmesi ve bazı durumlarda yeni kontrol ve muhasebe sistemlerine yatırım yapılması anlamına geliyor. Değişiklikler özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler için hassas olabilir.

Avrupa Komisyonu verilerine göre, Avrupa'da her yıl satılmayan tekstil ürünlerinin %4 ile %9'u henüz kullanılmadan imha ediliyor. Bu durum, İsveç'in yıllık net emisyonlarıyla kıyaslanabilecek şekilde yaklaşık 5,6 milyon ton CO₂ salınımına neden oluyor.

Sadece Fransa'da her yıl yaklaşık 630 milyon Euro değerinde satılmayan ürün imha edilirken, Almanya'da e-ticaretin büyümesi nedeniyle her yıl yaklaşık 20 milyon iade edilen ürün çöpe atılıyor.

Yeni önlemler, Sürdürülebilir Ürünler için Eko-Tasarım Yönetmeliği (ESPR) çerçevesinde yer alıyor ve "hızlı tüketim" modelinden daha döngüsel bir ekonomiye kademeli geçişi hedefliyor.