Szok energetyczny w Strefie Euro: jakie ryzyka i konsekwencje czekają Cypr

Analitycy Citigroup ostrzegli, że kraje Strefy Euro prawdopodobnie będą musiały złagodzić ograniczenia budżetowe, aby walczyć ze skutkami nowego szoku energetycznego wywołanego wzrostem cen ropy i niestabilnością na Bliskim Wschodzie. Według szacunków banku, dodatkowe wydatki na wsparcie cen energii mogą kosztować kraje bloku walutowego około 0,7% zagregowanego PKB.

Eksperci Citi zauważają, że jedynie Grecja i Hiszpania zdołały wcześniej wzmocnić swoje budżety na tyle, aby częściowo zrekompensować skutki drożejącej energii. Jednocześnie większość krajów Strefy Euro nadal boryka się z wysokim poziomem deficytu i ograniczonymi możliwościami dla nowych programów wsparcia.

Dla Cypru sytuacja jest szczególnie dotkliwa ze względu na wysoką zależność gospodarki od importu paliw i energii elektrycznej. Według danych z ostatnich lat import energii stanowi znaczną część deficytu handlu zagranicznego kraju, a wzrost cen światowych bezpośrednio przekłada się na koszty energii elektrycznej, paliw i usług transportowych.

Statystycznie Cypr należy do małych gospodarek Strefy Euro, najbardziej podatnych na wahania energetyczne. Udział wydatków gospodarstw domowych na energię i transport jest tu wyższy niż średnia UE, a skoki inflacyjne szybciej odbijają się na cenach konsumpcyjnych. Szczególnie wrażliwe pozostają sektor turystyczny, logistyka i mały biznes.

Dodatkowym czynnikiem ryzyka jest ograniczoność zasobów budżetowych. W przeciwieństwie do dużych gospodarek UE, Cypr nie dysponuje szerokimi możliwościami dla zakrojonych na szeroką skalę subsydiów bez wzrostu długu publicznego. Jednocześnie podwyżki stóp procentowych w Strefie Euro zwiększają koszty obsługi długu i utrudniają finansowanie nowych środków wsparcia.

Na tym tle eksperci uważają, że Cypr będzie musiał aktywniej inwestować w odnawialne źródła energii, rozwój interkonektorów elektrycznych i zmniejszenie zależności od importowanych paliw. W przeciwnym razie kolejna fala kryzysu energetycznego może nasilić inflację i spowolnić wzrost gospodarczy kraju w 2026 roku.