Ενεργειακό σοκ στην Ευρωζώνη: ποιοι κίνδυνοι και συνέπειες περιμένουν την Κύπρο

Οι αναλυτές της Citigroup προειδοποίησαν ότι οι χώρες της Ευρωζώνης πιθανότατα θα χρειαστεί να χαλαρώσουν τους δημοσιονομικούς περιορισμούς για να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες ενός νέου ενεργειακού σοκ που προκαλείται από την άνοδο των τιμών του πετρελαίου και την αστάθεια στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της τράπεζας, οι πρόσθετες δαπάνες για τη στήριξη των τιμών της ενέργειας θα μπορούσαν να κοστίσουν στις χώρες του νομισματικού μπλοκ περίπου το 0,7% του συνολικού ΑΕΠ.

Οι ειδικοί της Citi σημειώνουν ότι μόνο η Ελλάδα και η Ισπανία κατάφεραν να ενισχύσουν εκ των προτέρων τους προϋπολογισμούς τους τόσο ώστε να αντισταθμίσουν εν μέρει τις συνέπειες της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Την ίδια στιγμή, οι περισσότερες χώρες της Ευρωζώνης συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν υψηλά επίπεδα ελλείμματος και περιορισμένες δυνατότητες για νέα προγράμματα στήριξης.

Για την Κύπρο η κατάσταση είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη λόγω της υψηλής εξάρτησης της οικονομίας από τις εισαγωγές καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας. Σύμφωνα με στοιχεία των τελευταίων ετών, οι ενεργειακές εισαγωγές αποτελούν σημαντικό μέρος του εξωτερικού εμπορικού ελλείμματος της χώρας, και η άνοδος των παγκόσμιων τιμών αντανακλάται άμεσα στο κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας, των καυσίμων και των μεταφορικών υπηρεσιών.

Στατιστικά, η Κύπρος ανήκει στις μικρές οικονομίες της Ευρωζώνης που είναι οι πλέον ευάλωτες στις ενεργειακές διακυμάνσεις. Το μερίδιο των δαπανών των νοικοκυριών για ενέργεια και μεταφορές είναι εδώ υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ, και τα πληθωριστικά άλματα αντανακλώνται ταχύτερα στις τιμές καταναλωτή. Ιδιαίτερα ευαίσθητοι παραμένουν ο τουριστικός τομέας, η εφοδιαστική αλυσίδα και οι μικρές επιχειρήσεις.

Ένας πρόσθετος παράγοντας κινδύνου είναι ο περιορισμός των δημοσιονομικών πόρων. Σε αντίθεση με τις μεγάλες οικονομίες της ΕΕ, η Κύπρος δεν διαθέτει ευρείες δυνατότητες για επιδοτήσεις μεγάλης κλίμακας χωρίς αύξηση του δημοσίου χρέους. Παράλληλα, η αύξηση των επιτοκίων στην Ευρωζώνη αυξάνει το κόστος δανεισμού και δυσχεραίνει τη χρηματοδότηση νέων μέτρων στήριξης.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι ειδικοί θεωρούν ότι η Κύπρος θα πρέπει να επενδύσει πιο ενεργά σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στην ανάπτυξη ηλεκτρικών διασυνδέσεων και στη μείωση της εξάρτησης από τα εισαγόμενα καύσιμα. Σε αντίθετη περίπτωση, ένας νέος γύρος ενεργειακής κρίσης θα μπορούσε να ενισχύσει τον πληθωρισμό και να επιβραδύνει την οικονομική ανάπτυξη της χώρας το 2026.