ONZ przygotowuje nową inicjatywę w sprawie Cypru: rozmowy mogą zostać wznowione już latem

Sekretarz generalny ONZ António Guterres, według grecko- i turecko-cypryjskich mediów, może wystąpić z nową inicjatywą dotyczącą uregulowania kwestii cypryjskiej już w czerwcu lub lipcu. Nie chodzi jeszcze o pełne wznowienie negocjacji, jednak rozważane jest przygotowanie ramowego planu, który pozwoli stronom wrócić do stołu dialogu do końca 2026 roku.

Zgodnie z omawianymi wariantami, podstawą nowego procesu może być sformułowanie, że obecny status quo na wyspie jest nie do przyjęcia, a ostatecznym celem pozostaje kompleksowe rozwiązanie oparte na równości politycznej, przewidzianej w rezolucjach Rady Bezpieczeństwa ONZ.

Zakłada się, że strony mogą zgodzić się na „etapowy i nastawiony na wynik proces”, oparty na wcześniej osiągniętych uzgodnieniach i prowadzony według konkretnych etapów wdrażania.

Główną przeszkodą pozostają odmienne podejścia stron do wznowienia rozmów. Prezydent Republiki Cypru Nikos Christodulides nalega na kontynuowanie dialogu od momentu, w którym został on przerwany w Crans-Montanie w 2017 roku. Strona turecko-cypryjska, na czele z Tufanem Erhürmanem, domaga się nowych gwarancji, w tym jasnych ram czasowych negocjacji oraz mechanizmu, który wykluczy powrót do wcześniejszego status quo w razie kolejnego fiaska.

Jednym z możliwych kompromisów jest „podejście etapowe”, przewidujące wzajemne zachęty dla obu stron. Wśród omawianych pomysłów jest możliwe otwarcie Varoshy w zamian za międzynarodowe uznanie lotniska Ercan.

Eksperci podkreślają, że nawet ograniczony postęp w rozmowach może zmniejszyć napięcia we wschodniej części Morza Śródziemnego, wzmocnić bezpieczeństwo regionalne i ułatwić Cyprowi postęp w szeregu europejskich obszarów, w tym w perspektywie przystąpienia do strefy Schengen.