Kağıt üzerindeki boru hattı: uzmanlar Doğu Akdeniz'deki Türk projesinin gerçekliğinden şüphe duyuyor

Türkiye'nin Kıbrıs'ın kuzey kesimine yönelik planladığı doğal gaz boru hattı açıklaması henüz gerçek bir mühendislik temeline sahip değil. Kıbrıslı uzmanlar Giorgos Kentas ve Paris Fokaides, Türkiye Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar'ın son açıklamalarını analiz ederek bu sonuca vardılar.

29 Nisan'da Türk bakan, Ankara'nın «Akdeniz'i terk etmediğini» ve devlet şirketi Botaş aracılığıyla, gelecekteki yatakları Kıbrıs'ın kuzey kesimi üzerinden Türkiye'nin enerji sistemine bağlayacak bir boru hattı projesi üzerinde çalıştığını belirtti. Bu açıklama, Türk F-16 savaş uçaklarının Lefkoşa'nın kuzeyi ve Girne üzerindeki uçuşları sırasında yapıldı.

Ancak uzmanlara göre proje şu an için sadece siyasi söylem düzeyinde bulunuyor. Paris Fokaides, kamuoyuna yapılan açıklamada maliyet, kapasite, güzergah ve uygulama takvimi gibi temel parametrelerin eksik olduğuna dikkat çekiyor. Ona göre bu durum, gerçek bir altyapı projesinden ziyade siyasi bir mesaj verildiğini gösteriyor.

Giorgos Kentas, Türkiye'nin Kıbrıs Cumhuriyeti'nin münhasır ekonomik bölgesi de dahil olmak üzere Doğu Akdeniz'deki varlığını güçlendirmek için yıllardır çaba sarf ettiğini ekliyor. Ancak Kentas'a göre, bu tür girişimler henüz pratik sonuçlara yol açmadı.

Bununla birlikte uzmanlar, Ankara'nın tüm enerji projelerinin beyan niteliğinde olmadığını vurguluyor. Örneğin, Türkiye ile Kıbrıs'ın kuzey kesimi arasındaki elektrik bağlantısı çok daha fazla ilerleme kaydetti: Yaklaşık 70 kilometrelik mesafe kablo döşenmesini teknik olarak mümkün kılıyor ve ilgili anlaşmalar 2022 yılında imzalanmıştı. Yine de projenin nihai anlamı siyasi kalmaya devam ediyor; adanın Avrupa mı yoksa Türk enerji sistemine mi entegre edileceği sorusuna temas ediyor.

Kentas, enerji altyapısının giderek daha fazla jeopolitik ve güvenlik aracı haline geldiğini belirtiyor. Bu bağlamda, İsrail, Kıbrıs ve Yunanistan'ı birbirine bağlayarak adayı AB enerji sistemine entegre etmesi planlanan, ancak uygulamada gecikmelerle karşılaşan daha kapsamlı Great Sea Interconnector projesi de tartışılıyor.

Türkiye'nin açıklamaları, dünya enerji fiyatlarındaki artışın yaşandığı bir dönemde geldi: Brent petrol, İran ile yaşanan bahar gerginliğinin başlangıcından bu yana %60'tan fazla değer kazandı ve Avrupa'da gaz fiyatları da yükseliyor.

Uzmanlar şu konuda hemfikir: Doğal gaz boru hattı projesi henüz pratik bir düzlemde mevcut olmasa bile, siyasi gündeme girmesi enerjinin bölgesel güvenlikteki artan rolünü ve Doğu Akdeniz'deki çıkar rekabetini simgeliyor.